Niçin Yanlış
============================
9. Serbest Kose [Petek - İTÜ Mezunları Derneği Elektronik Dergisi]
============================
9.1 Nicin Yanlis, Emin Akcaoglu
============================
——————————————–
9.1 Nicin Yanlis
——————————————–
Turkiye onlarca yildir devlet kaynaklariyla yurt disina ogrenci gonderen
bir ulke. 1929 yilindan bu yana 1416 sayili kanunla Bati’nin gelismis
ulkelerine gonderilmis binlerce ogrenci bugun Turkiye’de ya da baska
ulkelerde akademisyenler, burokratlar, teknokratlar ya da is adamlari
olarak kendilerinden beklenen sorumlulugu farkli anlayislarla da olsa
yerine getirmeye calisiyorlar. Sadece 1416 sayili kanunla degil, baska
yasal duzenlemelerin yarattigi imkanlarla da kamu fonlarini kullanarak yurt
disina gonderilen, kaymakamlar gibi kamu gorevlilerinin veya universite
calisanlarinin varligi da burada hatirlanmali. Bu cercevede soz konusu
edilen kaynaklarin buyuklugu tartisilamayacak kadar acik. Oyleyse hemen
sorulmasi gereken soru Turkiye’nin bu faaliyetle amacladiklarini elde edip
edemedigi konusuna iliskin olmali.
Kanaatimce harcanan kaynaklarin buyuklugu dikkate alindiginda elde edilen
sonuclarin, elde edilebilecek olanlardan hayli geride oldugu rahatlikla
algilanabiliyor. Bu konuda ayrintili bir calismanin yapilip yapilmadigini
dogrusu bilmiyorum ve maalesef yapildigini da sanmiyorum. En kisa zamanda
resmi ya da gonullu ozel kuruluslarca ‘devlet kaynaklari ile yurt disinda
yetistirilen ogrencilere’ iliskin bir raporun hazirlanmasinin son derece
yararli olacagi dusuncesindeyim. Sadece uygulamanin icindeki bir ogrenci
olarak bile gayet iyi biliyorum ki Turkiye cok onemli ve pahali bu
faaliyeti dikkat cekecek olcude plansiz ve el yordamiyla yurutuyor.
Ogrencilerin secimlerinden itibaren yabanci ulkelerdeki ogrenimlerine
baslayislarina ve takip eden tum asamalara kadar uzanan basibosluk, bedeli
agir kayiplara yol aciyor. Elbette her ne sart altinda olursa olsun, bu tur
bir tecrubeyle bilgi ve gorgusunu artirmis insanlarin ulkelerine saglaya-
bilecekleri dissal katkilar dahi azimsanamayacak olcude buyuk. Bununla
beraber Turkiye’nin oncelikleri degerlendirilmeksizin yurulen calismalar
dogal olarak o onceliklere cevap veremiyorlar. Cok siradan bir ornekle
aciklamaya calisirsak eger, Turkiye’de devlet ekonominin, teknolojinin,
akademinin, kurumsal yapinin hangi mecrada seyretmesi gerektigini, olmasi
gibi planlamiyor ve bu tur planlarin gerceklestirimesine calismiyor.
Turkiye onumuzdeki on yilda hangi sanayi dallarinda uluslararasi rekabete
katilacagini hesaplamis degil ornegin. Turkiye onumuzdeki on yilda hangi
sahalarda hangi insan kaynaklarina ne olcude sahip olmasi gerektigini de
bilmiyor.
Dolayisiyla kaynaklarini harcarken bu eksikligin ceremesini cekiyor.
Milyarlar harcayarak yabanci ulkelere gonderdigi ogrencilerinin o ulkelerde
o ulkelerin sorunlari uzerinde calismasina aldirmiyor. Donen ogrencilerini
de gerektigi gibi degerlendirmiyor, desteklemiyor ve yapilan harcamalarin
-bir noktadan sonra- sadece gorgu artirma ve dil becerilerini gelistirme
amaci ile yapil- masi gibi yanlis bir sonuc beliriyor.
Bu noktada bir kez daha planlamanin onemi aciga cikiyor. Dunyada gectigimiz
on bes yillik donemde yasananlar bazilarinin cahilce veya kotu niyetle vur-
guladigi gibi planlamanin cagini doldurdugu sonucunu ispatlamiyor. Tam ter-
sine gelismis ulkelerin, ozellikle de Japonya ve bolgesindeki yeni
sanayilesen ulkelerin tecrubeleri, hic de iddia edildigi gibi serbest
olmayan dunya pazarlarinda soz sahibi olabilmenin dikkatli ve esnek bir
planlamadan gectigini gosteriyor. Zaten serbest piyasa mantiginin gerisinde
iyi isleyen ve strateji tespitine dayanan bir yaklasimin bulundugu acik.
Bu noktada baska kit kaynaklar gibi insan kaynaklarinin da, ozenle
gelecegin oncelikleri belirlendikten sonra soz konusu edilen buyuk
stratejik planin bir parcasi olarak algilanmasi gerekiyor.
Turkiye bunu yapmiyor. Fakat en kisa zamanda yapmaya baslamasi gerekiyor!
Emin Akcaoglu (Hacettepe, Ekonomi ‘90)
Banking Centre
Loughborough University
England, UK